Posts Tagged ‘Tessa Marsman’

SP leader Emile Roemer in Venezuela

September 29, 2013 Leave a comment

September 1st, 2013 • On their way back from their working visit to Brazil, SP leader Emile Roemer, National Secretary Hans van Heijningen and Brazil specialist Peter Runhaar called in on Venezuela.

Venezuela, of course, shares a border with Brazil. Less well-known in most of the world is that it is also a neighbour of the Kingdom of the Netherlands, a term which encompasses a number of former Dutch colonies which, in a series of referenda, have opted for a variety of relationships with the country of whose empire they once formed part. Relationships between the Netherlands and Venezuela don’t always go smoothly. Roemer and his colleagues were particularly interested in forming an impression of how things stood in the latter in the wake of the death of Hugo Chavez earlier this year and in the new President Nicolas Maduro.

Just before our departure to Caracas, we received a message from the Venezuelan ambassador in the Netherlands that we would be greeted at the airport by Maria Alejandra Rivas and that Ms Rivas would be our guide throughout our visit. As it turned out, this is just what happened, and in greeting us she was accompanied by a delegation from the Venezuelan government as well as members of our own embassy staff.

Oil industry

Our first meeting took place the next morning and was with Carlos Ramon Mendoza, head of research for the Venezuelan Central Bank, a position he took up after decades in the senior management of the country’s oil industry. His was the first of many friendly welcomes by people who were eager for discussion. In two hours he gave us an account of Venezuela’s oil history, the Big Seven oil corporations, the history also of rebellion and civil war in the face of the dominance of the elite which used the capital which came into the country principally for their own consumption. The break from this tradition which the recently deceased President Chavez brought about was that now the oil revenues were used above all to improve the lives of the poor. Social housing, public transport, education and health care were the government’s priorities. Questioned, however, Mendoza admitted there were problems when it came to launching production, the encouragement of small businesses and the establishment of vocational education. 96% of state revenues derive from the nationalised oil industry, and defective maintenance means that net production is declining steeply, though income remains steady because of rising oil prices.

MendozaCarlos Ramon Mendoza

Ana Elisa Ozorio

Next we visited Ana Elisa Ozorio, Minister of Education and later of the Environment under Chávez and a member of the executive of the Venezuelan Socialist Party, the PSUV, which has a membership of seven million out of a total estimated population of twenty-two million. She welcomed us at her office in the Latin American Parliament, of which she is a member. She took us swiftly through the last two decades: Chávez’ story began in 1992 when he was imprisoned following a failed coup against the government of Carlos Andre Pérez, who had deployed the army, in which Chávez was a career soldier, against people demonstrating against his neoliberal privatisation and austerity policies, killing hundreds. Released after two years as a result of a broad amnesty following the removal of the corrupt Pérez by the Supreme Court, he entered politics and in 1998 was elected President, taking office in February of 1999. His policies inspired the poor, and in the period which followed he won a total of sixteen elections or referenda. He lost only one referendum, in 2007, when it was proposed that the limit on the number of presidential terms which an individual could serve be abolished. However, a second referendum on the same subject in 2009 reversed this result.

Ana Elise Ozorio

In the recent past success has been achieved in reducing the number of people living in extreme poverty from 20% to 6.5% and the number of ‘averagely poor’ from 60% to 22%, Ozorio said. In addition, together with other left leaders in Latin America, Chávez had succeeded in blocking the plan for the formation of a free trade zone throughout the Americas and had been the driving force behind ALBA, a system of economic and commercial cooperation involving also Bolivia, Ecuador, Nicaragua and Cuba which foresaw in addition social and political integration. This meant, amongst other things, that thousands of Cuban doctors and nurses were now working in Venezuela in order to fill the gap that appeared after the establishment of a system of public health care. There are problems, however: the ex-minister had no answer to our questions as to how the economy would be diversified and the country thus made less dependent on oil exports. Later, our guide shared her own concerns with us: corruption of all kinds, including favours done for friends and family members, misuse of public services, and fiddling in the distribution of government tenders. There was also a culture of ‘yea- and nay-saying’, which too seldom reflected real convictions. And of course there was criminality, and on such a scale that it was disrupting society.

El Colectivo

We visited ‘El Colectivo’, a youth project in a complex consisting of dozens of containers decorated by graffiti artists, which sits between a military base and a large barrio. The containers are adorned with flowers and other plants, and have furniture made from recycled wood and iron. There’s a radio studio in two old buses and elsewhere on the site studios for photography, film and music. The young people using it come in part from the urban underground culture, some from the nearby barrio. Via graffiti, rap and hip-hop, attempts are being made to offer them an alternative to drugs and violence. Only a minority of barrio youths go to school or work.

El Colectivo
On the visit to El Colectivo

Eduardo Samán

Former Minister for Trade and Commerce Eduardo Samán is an exceptional man, and our guide Maria is a fan, excited to meet him for the first time. Now around fifty years old, he was out of the picture for several years. Rumour was that his actions to counter corruption had made him too many enemies at the highest political level. He has now been appointed by President Maduro as head of Indepabis, the Institute for the Defence of People’s Access to Goods and Services, and regularly travels on foot or by bus. ‘Our image abroad isn’t right,’ he said. ‘It’s got a lot to do with the US government’s attitude. In his speeches Obama is reasonableness itself, but by naming Samantha Power as UN ambassador he has shown another side. In a single breath she names us along with North Korea, Iran and Cuba in the list of baddies. In reality we’re open to foreign investors, but they have to have something to offer in terms of production, such as jobs and technology. We’re not interested in chain stores offering us all kinds of foreign consumer products, because we’re already lousy with them.’ Samán concurs with Emile Roemer that it is of crucial importance to get production moving, but notes that the biggest part of the country’s productive capacity has been transferred to Colombia. He adds that he finds continuing contacts with the left in Europe extremely important, especially in the context of the eurocrisis and the defection of social democracy to the neoliberal camp.

Eduardo Samán

Chairlift to a working class neighbourhood

Later, in the company of locally-based Dutch journalist Tessa Marsman, Marisol, who plays a central role in the life of the neighbourhood which we were to visit, San Antonio, and a couple of other local women, we take a trip on one of the new chairlifts, built to enable people from the poor areas on the hills and mountain slopes of the outskirts to get to the city centre, where most of the jobs are to be found. While we take in the breathtaking views, our hosts talk excitedly about the ins and outs of the neighbourhood for which we are heading, and of the great things they say that their president and leader, Hugo Chávez, did for their part of town: houses built, services created, a shop where subsidised basics could be bought. He had visited the area, and they could not believe that he was dead. ‘What a tragedy’, they told us. But a great deal of work remained to be done, and despite the fact that the government was on their side, there were still people who kept themselves aloof or spoiled things for others. The neighbourhood organisation had not succeeded in getting people in all of the newly-built low-rise apartments to keep them clean and there was too much crime. Since May they had had help from the police, who were now based permanently there, and who told us when we met them that the number of deaths by violence had been greatly reduced as a result. By far the majority of local people were pleased with their presence, they said, but there had been provocations. The police had been trained to avoid violence ‘but if people are looking for it,’ they told us ‘we can take it, and they know that too.’

Police officers in San Antonio
Police officers in San Antonio

In the medical centre we talked to doctors and nurses, several of whom were from Cuba, as well as a few patients, who expressed satisfaction with their treatment. Back on the street, we reflected that in this poor neighbourhood the glass is half full or half empty, depending on who you talk to. ‘But we’re making progress,’ said Marisol, ‘and to date we have always won elections here, though far from everyone votes, so we still have a lot to do. And we need also to ensure that people participate in the things that we organise.’ It might not be a laugh a minute to live in this district, but we were enjoying our visit enormously. And when we left we were asked of course why we were spending only a few days in Venezuela and when we’re coming back, because then they’ll organise a party with music and so on.

In the health centre

A critical journalist

Ecarri, a journalist, is critical of the government’s socio-economic policies. Certainly the poor are better off, but if the economy doesn’t gain new impetus, he said, we’ll be living on tick and in the end nobody will gain. Chávez’s party was taking increasing control of the state and legal system, which he doesn’t like to see. Not that he’s enamoured of all of the opposition. He will have nothing to do with ‘crazies and fascists’ and when in 2002 a section of the army seized power in a coup d’état, he had the courage not to transmit the military coup leaders’ communiqués. That the coup failed after a few days as a result of the mobilisation of millions of Venezuelans does not make his actions then any less brave: anyone who doesn’t in such a situation bow before the law of the strongest runs the risk of imprisonment or worse. In two days of misery, militants of the extreme right were in search of an Afro-Brazilian left politician whom they intended to put on public display in the market in a cage. Ana Elise Ozorio, with whom we had spoken earlier, was one of those who also showed her best side, filling her house with left activists in hiding.

Ecarri wasn’t only negative about the present government’s policies, or the confrontational atmosphere in a parliament in which it was claimed that Chávez supporters had recently used physical violence against opposition MPs, but was also pessimistic about the country’s future. There was an unwillingness to talk which made breaking down polarisation impossible. He expressed support for the opposition leader Henrique Capriles who lost narrowly to Maduro in the recent presidential election. Yet it is also marked how positive he is about President Maduro, saying that though often described by the opposition as an ‘untalented bus driver’ incapable of giving the country respectable leadership, Ecarri was ‘under the impression that (his) strategic ingenuity, which he has demonstrated in the last few months, has shown him to be anything but a Chávez puppet. He’s more pragmatic than Chávez and that’s what our country needs.’

TNI researcher

Edgardo Lander has, in his role as the Venezuelan researcher attached to the Transnational Institute in Amsterdam, spent the past decades campaigning against US-promoted free trade treaties. Despite the fact that these treaties have, through the effectiveness of the left’s opposition, failed to come about, Lander is not optimistic about his country’s future, seeing the Venezuelan model from both an environmental and an economic viewpoint as a disaster. The oil extraction on which the country depends is destroying the environment and has in relation to the economy led to the so-called Dutch Disease, a condition where revenues from oil extraction blocks development. Capital coming in was used to finance imports, and production, not to mention exports, grinds almost to a halt. Rent-seeking capitalism and Leninist management go hand in hand, he argues, and little is done to encourage production or the country’s necessary democratisation. He is, on the other hand, positive about the fact that millions of people have escaped marginalisation and poverty, that the mass of the people have been politicised and that as a result the prospect of returning to earlier times has been ended. Even the opposition has been transformed by this process. When they don’t take at the very least a social-democratic position, the people make mincemeat of them.

Edgardo Lander

The neighbourhood committee

Our visit ends with a trip to a very different neighbourhood made up of just over a hundred splendid dwellings housing five- or six hundred people. It’s clean, with a great deal of greenery, flowerbeds and herbs; in short, a paradise for poor people. It hasn’t always been like this. Older inhabitants of the district had in 1981 seen their makeshift dwellings washed down the slope after several days of dramatic rainfall. More than twenty years later they were still living in hovels cobbled together from bits of plastic, girders, boards and zinc plates. Look around Caracas and you’ll see plenty of misery, yet this neighbourhood, which had once looked as wretched, had been improved following an impromptu visit from Chávez. He spoke to a number of inhabitants, including Maria Marqués, our informant, then gave the mayor the task of clearing up the mess, with results which we could now see for ourselves.


We asked Maria how this had been achieved: ‘organisation’ was her answer. ‘The people here are conscious and well-organised, which means that there’s no room for people who create a mess or cause problems. We do all our own repairs, we’ve laid sewerage and set up a crèche. We’re building a wall alongside the motorway, because we don’t want every Tim, Dick and Harry coming here. We make sure everyone has an income, taking a small sum each month for the communal kitty.’ The government has in recent years given neighbourhood committees formal powers and access to funds to improve conditions. Carmen Zerpa, who is also active in the neighbourhood committee, says that ‘not everyone here has the capacity to administer matters and keep the finances in order. Sometimes they mess around, I’m sorry to say. In this country’ she continues, ‘we have a glaring shortage of skilled people and people establishing small businesses. We have to change this through education, because a country that only consumes and doesn’t build anything up, of course that won’t work.’


Chávez, de Bush van Latijns-Amerika

Door Félice Blommers, La Chispa, februari 2010

Onder Hugo Chávez beleeft Venezuela stormachtige tijden: gratis gezondheidszorg, minder ongelijkheid en democratie via referenda, maar ook omstreden nationaliseringen, autoritair optreden, sluiting van media en polarisatie. Een balans na ruim een decennium Chávez.

De jaren tachtig en negentig waren onrustige tijden voor Venezuela. Hoge werkeloosheid, inflatie en voedseltekorten leidden in 1989 tot de Caracazo: onlusten tussen burgers en het leger maakten ruim vierhonderd slachtoffers. De aanleiding waren de plannen voor neoliberale hervormingen van het Internationaal Monetair Fonds. Kolonel Hugo Chávez Frías zag deze gebeurtenissen als signaal dat het land klaar was voor verandering. Hij deed een couppoging in 1992, maar deze mislukte. Verrassend genoeg maakte dit hem populairder bij de Venezolanen. Bij de presidentsverkiezingen in 1998 werd Chávez de nieuwe president die verandering zou brengen. Dat hij in het afgelopen decennium veranderingen heeft gebracht, is duidelijk. Of het goede of slechte zijn, is een punt van discussie.

Met zijn aantreden in 1998 wilde Chávez het neoliberale model omvormen tot een antikapitalistisch en sociaal politiek model. Volgens freelance journalist Edwin Koopman, van wie binnenkort een boek over Venezuela uitkomt, heeft Chávez een moeizame start gehad. “De eerste vier jaar waren nodig om zijn positie te verzekeren. Hij moest eerst binnen de bestaande wetgeving werken voordat hij veranderingen kon doorvoeren.” Chávez veranderde in 1999 de grondwet, zodat hij nieuwe wetten kan invoeren zonder dat hij daar tweederde meerderheid van stemmen voor nodig heeft. De grondwet paste hij in februari 2009 nogmaals aan via een referendum. Ruim 54 procent van de kiezers stemde voor het oneindig herkiesbaar stellen van Chávez. Maar langetermijnveranderingen wil hij doorvoeren met de Bolivariaanse revolutie, genoemd naar de negentiende-eeuwse onafhankelijkheidsstrijder Simón Bolívar. Het gaat vooral om een anti-imperialistisch beleid van politieke en economische soevereiniteit, het bestrijden van corruptie, een (her)verdeling van de olieopbrengsten, het bevorderen van nationale ethiek en deelname van de bevolking aan het politieke proces.

Centralisatie of democratie

Een van Chávez’s grootste pijlers is de gewone bevolking die tot dan toe niet werd gehoord, laten meedoen en meebeslissen in de politiek. In verschillende gemeenten zijn sinds 2006 wijkraden geïnstalleerd, de Consejos Comunales. Deze raden bestaan elk uit een uitvoerende macht, een ombudsman en een bank. Ze kunnen een aanvraag doen voor bijvoorbeeld een speeltuin, maar ook om een wegdek te laten repareren. Beleid maken door en voor iedereen. Tessa Marsman, die vanaf 2006 geruime tijd in Venezuela woonde en werkte bij het staatspersbureau van Venezuela (ABN), ziet deze veranderingen als positief. “Er is een zaadje geplant. Mensen ervaren dat de overheid er nu ook voor hen is en dat ze recht hebben op voorzieningen.”

Koopman heeft zijn twijfels. “Ik vind het een sympathiek idee, maar mensen in de Consejos Comunales zijn allemaal Chavistas. Chávez heeft ooit gezegd: ‘Je denkt toch niet dat de oppositie geld van mij krijgt?’ Hij heeft dus uiteindelijk de touwtjes in handen, omdat hij de budgetten uitdeelt. Het is meer een centralisatie van de macht dan democratisering.” Corrales, Venezuela-deskundige en politicoloog aan de Amherst University in Massachusetts, Verenigde Staten, meent ook dat het politieke klimaat verslechtert. “Was Venezuela tot 2005 nog een functionerende politieke democratie, tegenwoordig gaat het de kant op van een autoritair regime.” Tussen 2001 en 2004 zijn er heel wat protesten geweest tegen Chávez, maar deze heeft hij allen het hoofd geboden. Zelfs in 2002, toen de oppositie een coup pleegde, kwam Chávez terug. Later, in 2004, riep de oppositie de bevolking op om te stemmen of Chávez de tweede helft van zijn termijn mocht uitzitten. Dit referendum won Chávez met grote meerderheid van stemmen.


Volgens Corrales kon dit gebeuren omdat hij in die tijd een ‘competitieve autocraat’ was: iemand die genoeg steun heeft om de verkiezingen te kunnen winnen, maar nog steeds concurrentie heeft. Tijdens zijn lezing op het Centrum voor Studie en Documentatie van Latijns-Amerika (Cedla) in Amsterdam in november 2009 gaf hij aan dat dit verandert. “Er is geen scheiding van de machten meer. Chávez heeft de leiding zowel in de wetgevende, uitvoerende als rechterlijke macht.”

“Toen Chávez aan de macht kwam, had hij iedereen achter zich: links én rechts. Mensen uit alle lagen van de bevolking wilden afrekenen met zaken als corruptie en armoede. Maar in plaats van een president te worden voor alle inwoners van Venezuela, heeft hij de macht van de oude elite verplaatst naar zíjn mensen, de arme bevolking”, aldus Koopman. Chávez is volgens Corrales “de Latijns Amerikaanse Bush, een polariserende politicus. Extremisten houden van hem en de rest is bang.” Dit is internationaal ook zichtbaar. Chávez wilde als initiatiefnemer van het Bolivariaanse Alternatief voor de Amerika’s (ALBA) – de tegenhanger van de neoliberale vrijhandel – de leider worden van Latijns Amerika. Maar de gematigde regeringen van Chili en Brazilië zijn veel minder anti-Amerikaans. Hierdoor heeft de ALBA niet de positie ingenomen die Chávez voor ogen had: een geïntegreerde regionale economie gebaseerd op sociaal welzijn, ruilhandel en gezamenlijke economische hulp.

Gemiste kans

Cijfers van het Venezolaanse Bureau van de Statistiek (INE) laten een daling zien van de extreme armoede van 30 procent van de bevolking in 1997 naar 10 procent in 2007. In dezelfde periode halveerde de ‘gewone’ armoede van 60 tot 34 procent. Volgens Koopman is dit niet alleen een verdienste van Chávez. Bovenal zorgden de hoge olieprijzen voor veel geld. “Er is zoveel geld binnengekomen, dat ze niet eens meer wisten hoeveel. Hij heeft historische bedragen aan misiones – sociale projecten ten bate van de arme bevolking – uitgegeven, maar niet noemenswaardig beter gepresteerd dan andere landen in Latijns Amerika. Chávez heeft een kans gemist.” Voor de komst van Chávez werd de arme bevolking gemarginaliseerd en genegeerd door de elite. Hele wijken stonden niet op de kaart. Chávez heeft hier verandering in gebracht. Arme mensen hebben sinds 2006 toegang tot gratis gezondheidszorg en goedkope levensmiddelen in supermarkten waar alleen binnenlandse producten worden aangeboden (MERCAL). Ook het analfabetisme is gedaald en er zijn landhervormingen tot stand gekomen.

Toch zijn de economische problemen van Venezuela mede te wijten aan de aanpak van deze sociale projecten. Chávez heeft er grote delen van de olieopbrengsten aan uitgegeven, maar niet efficiënt. “Er is ook niet gespaard of geïnvesteerd in de interne economie. In een land als Venezuela, waar de economie afhankelijk is van één grondstof, olie, is dit heel ongunstig. Door die eenzijdige focus worden andere industrieën niet ontplooid”, aldus Corrales. Hierdoor ontstaat schaarste in supermarkten en gaan mensen hamsteren. De consumptie is gestegen door de verbeterde positie van veel arme mensen, maar de productie kan er niet tegenop. “Er bestaat geen economie voor Chávez. Het idee van vraag en aanbod, winst en stimuleren van productie spelen voor hem geen rol”, meent Koopman.


Hoewel Chávez het nog steeds goed doet in de peilingen, gaat het minder goed dan voorheen. “Hij is zijn comfortabele meerderheid verloren en moet er harder voor werken”, aldus Corrales. Zijn vaste kiezers komen nog grotendeels uit de armere wijken, maar ook daar hoor je steeds meer geluiden dat ze aan verandering toe zijn. “Veel mensen stemmen op Chávez bij gebrek aan alternatieven. De oppositie is versplinterd in ongeveer tachtig kleine partijen en geen daarvan heeft een geschikte kandidaat. En die zie ik in de verste verte ook niet. Het enige dat ze met elkaar gemeen hebben, is dat ze Chávez weg willen hebben. Daar red je het niet mee”, meent Koopman.

Polarisatie is ook in de media zichtbaar. Tessa Marsman kan dit beamen. “Er zijn twee kampen binnen de media, de Chavistas en de anti-Chavistas. Binnen deze groepen zijn de berichten gekleurd, omdat je er werkt op basis van je politieke voorkeur. Maar als je je aan de feiten houdt, heb je veel vrijheid.” In Venezuela waren er ten tijde van haar verblijf vijf oppositiekanalen in de lucht die iedereen kon ontvangen zonder schotel of kabel. Dat in 2008 de zender RCTV werd gesloten, kwam volgens Marsman niet omdat het een oppositiezender was. “De vergunningen werden niet verlengd omdat ze regels hadden overtreden.” Corrales is daarentegen van mening dat de sluiting wel te maken heeft met mediacensuur. Afgelopen januari zijn er ook van de kabel zes oppositiekanalen afgehaald omdat ze weigerden Chávez’s speech uit te zenden. Dit leidde tot twee doden en vijf gewonden tijdens protesten in de stad Merida. Volgens de oppositie werd er geschoten door regeringsgetrouwe ‘parapolitiële bendes’, maar de regering ontkent dat. Chávez is al jaren bezig met het opleiden van één miljoen reservisten. Koopman: “Dat zijn burgers die worden opgeleid om in actie te komen bij een Amerikaanse invasie, maar ze kunnen ook worden ingezet bij onlusten.”


Ook al staat Marsman redelijk sympathiek tegenover de links-nationalistische president, toch meent ze dat als Chávez zo doorgaat, het land failliet gaat. “En dan is het de vraag hoe zijn aanhang reageert bij de volgende verkiezingen”, aldus Koopman. Hij meent dat als Chávez geen geld meer heeft voor de misiones, zijn aanhang zal afnemen. Toch denkt Corrales dat Chávez de volgende verkiezingen in september 2010 gaat winnen. “Hij zal doorgaan met mensen bang te maken voor de oppositie, de privé-sector de schuld geven van de economische crisis en het geld dat hij heeft aan zijn trouwe aanhang besteden.”

Badzout in de Burcht (niet actueel)

February 18, 2010 Leave a comment

-Nov 2005, Amsterdam- Het bruisende politiek-culturele debatcafé Badzout is op zaterdag 5 november 2005 tijdens de Museumnacht te gast in de Burcht. Deze avond staan politiek en cultuur centraal. René Teijgeler (specialist cultureel erfgoed) en de Assyrioloog Wilfred van Soldt (Universiteit van Leiden) vestigen de aandacht op de teloorgang van het wereldcultureel erfgoed in Irak, dat wordt gemangeld tussen politieke, ideologische en economische prioriteiten.

Filmhistoricus Bert Hogenkamp vertelt over de onlangs teruggevonden en gerestaureerde reeks avant-garde films uit de jaren 30 die Joris Ivens maakte in opdracht van de vakbond. Eric Duivenvoorden toont Nederlandse actieaffiches vanaf de provobeweging in 1965 tot aan de andersglobaliseringsacties in 2005, naar aanleiding van zijn zojuist verschenenen boek ‘Met emmer en kwast’.

Als vanouds geeft SP-europamedewerker Jasper van Dijk een ironisch inkijkje in de keuken van Brussel, en Jon Rosenfeld van Boom Chicago geeft onverbloemd satirisch commentaar op de Nederlandse volksaard.
Tussen de gesprekken door wachten er verrassingen als een “special guest”-optreden van multikunstenaar Def P. (bekend van Osdorp Posse), een plotselinge tango, klassiek hoorngeschal danwel zwoele jazzklanken, en jazz-funk van Kamorski’s Dream.

Naast het programma in de schitterend gerestaureerde Roland-Holst-zaal is er in de wandelgangen ook van alles te zien en te beleven, zoals een vertoning van de oude vakbondsfilm “Stalen knuisten” en de tentoonstelling “het Betere Werk”. Komt dat zien!

De presentatie van Badzout is in handen van de journalisten Jurryt van de Vooren en Tessa Marsman.

Informatie Museum:
De Burcht (voorheen het Vakbondsmuseum) is gevestigd in het voormalige hoofdkwartier van de Algemeene Nederlandsche Diamantbewerkersbond (ANDB).  Het gebouw, ontworpen door architect H.P. Berlage, drukt de aspiraties uit van de opkomende arbeidersbeweging en bevat een prachtig trappenhuis en twee monumentale ruimtes versierd met wandschilderingen van Richard Roland Holst: de Bestuurskamer en de Bondsraadzaal. In de Burcht is de vaste tentoonstelling ‘Het Betere Werk’ te zien: deze geeft een beeld van het ontstaan en de groei van de Nederlandse vakbeweging met speciale aandacht voor de rol die de ANDB, in 1894 opgericht door Henri Polak, als eerste moderne vakbond heeft gespeeld in de ontwikkeling van vakorganisaties.

Badzout in de Burcht duurt van 20.00 tot 24.00 uur en gaat daarna door tot in de kleine uurtjes. De zaal is open om half acht. Dit keer moet je dus wel een passepartout voor de MuseumN8 kopen. (CJP, Pas65, Stadspas geven korting!) Dit moet bij het UIT-buro Amsterdam. De Burcht is gelegen in de Henri Polaklaan, 9, tegenover de hoofdingang Artis.
Gemakkelijk te bereiken met het openbaar vervoer dus.

Meer informatie:

El guarataro: una Utopía escondida en Caracas

February 15, 2010 25 comments

Míren los links para seguir mi camino.

Por Tessa Marsman, -Amsterdam 15-2-2010- Subo los callejones estrechos de casitas coloradas a ambos lados, dejando poco espacio para que suban los carros. No hay muchos transeúntes a esta hora del día. Acaba de pasar a mi lado sólo una abuelita con dos bolsas de comida. El sol ardiente ahuyenta a la gente a sus casas. Un vendedor me saluda haciendo una seña con su cabeza.

Los colores de las casas, las flores en la ventana y dos niños riéndose en voz alta me dan la bienvenida mientras subo paso por paso lentamente como un barquito andando rio arriba. Y cuando me volteo para descansar un momentico, me llega una vista espectacular: veo el valle lleno de techos irregulares y callejones tratando de buscar su camino hacia la avenida, en eso unas cometas se escapan del caos abigarrado de las casas.

Viven un millón de personas en los barrios de Caracas. Son lugares hostiles e invivibles, según muchos. Pero errando por el barrio, el cual debe su nombre un árbol de tronco largo y de flores púrpuras, veo la belleza que tiene a pesar sus problemas. Me encuentro en el Guarataro, un barrio caraqueño en el cual estoy viviendo.

El Guarataro no se diferencia mucho de los demás barrios en Caracas, ni es muy  grande en comparación con otros, por ejemplo, Petare. Se encuentra al oeste de Catia y vecino del 23 de enero  -famoso proyecto de viviendas construido por el dictador Marcos Pérez Jiménez-. Parte de él está en la parroquia San Juan, que contiene como 5 municipios más, tiene una población de 110.692 personas y la densidad es de 31.393 por km2. El Guarataro, es uno de los más poblados de San Juan y por tal las casas crecieron apilándose piso por piso, uno arriba del otro.

Un día, viendo desde mi ventana la calle del Carmen, vi que mi vecina se acercaba a mí. Llegó a mi casa y me invitó a acompañarla a la fiesta de su primo Juan David. Yo acepté, encantada por esa característica venezolana y más concretamente caraqueña de llevar siempre una fiesta por dentro.

Subiendo desde la panadería de los Portugueses, en la esquina de al lado de la Iglesia de la Inmaculada Concepción o mas conicido como Iglesia Palo Grande, paso por las calles con las casas coloniales de la vieja Caracas haciéndome compañía. La iglesia es de 1956, pero las casas tienen unos cientos años más guardados entre sus recovecos. Su estructura ha sido la misma durante todas las décadas: un patio central rodeado por los cuartos de la casa, techos de tejas y paredes de adobe. Esas joyas de la historia y de la arquitectura venezolana, se encuentran todavía allí, en especial en las regiones más bajas del Guarataro. Unas en su estado original y otras completamente adaptadas y modernizadas, pero el ambiente de la Caracas de antes todavía se respira al pasar por allí.

Subo por la esquina de El Martillo, paso por entre cuatro chamos jugando básquet, uno de los juegos más populares allí pues no requiere mucho espacio, tema que, en un lugar tan apretado, es muy importante y que por tal se juega en cada rincón plano que se encuentre (link) . Más adelante paso por un indigente bailando salsa al son recalentado de un viejo radio cuya música se cuela por las ventanas y por la puerta de un abasto donde venden un poco de todo pero más que todo ron y cerveza (link).  Qué ejemplo típico del amor caribeño por la música. Los hombres al otro lado de la calle me dicen un piropo mientras permanecen apoyados contra la pared. Uno me parece guapito (¡ay papá!).

Es arriba arriba de El Guarataro la fiesta de Juan David, donde estoy invitada. Ahí las casas son relativamente nuevas, ya no son tipo colonial. Voy temprano y hay muchas familias conversando en la calle. Pero apenas voy cruzando, cuando se me acerca un loco motorizado tratando de balancear con orgullo su vehículo en una rueda. No es poco el golpe se da pegando su rostro contra el asfalto (link).

Al llegar a la casa de Juan David, pienso en Aquiles Nazoa, periodista, poeta y humorista nacido en este barrio el 17 de mayo de 1920, hijo de una familia muy humilde. Mientras, los amigos de Juan David están enchulando el carro en frente de su casa, donde un chico con piernas de zancudo le pone un equipo de sonido bien potente para atraer muchas chicas (link)

Nazoa, se expresó con un lenguaje tan criollo que lo entienden todos, no sólo los intelectuales. Por eso, lo siguiente todavía le habla a chicos como los amigos de Juan David y el chamo haciéndose el loco en su moto. Escribe:

[…] Cuando uno de estos jóvenes que interrumpen un día

su curso de  “Inglés Básico” y mecanografía

para entrar en el mundo de los que “tienen modo”

un joven decente “compró carro y todo”.

A partir de su construcción, hasta los finales de los años 70, El Guarataro gozó de una reputación relativamente respetable debido a la construcción de la nueva Maternidad y otras instituciones de salud que quedan muy cerca del barrio. Sin embargo, con la urbanización masiva desde el cerro a mediados y finales del siglo XX y principios del XXI, El Guarataro fue creciendo con sorprendente velocidad, ésta aupada por su localización cercana al centro de Caracas. Debido a su vertiginoso crecimiento, tanto físico como demográfico, la respetable reputación de la cual gozaba la zona, se fue perdiendo con igual celeridad.

Desde su principio, la población del Guarataro era variada. Aparte de los venezolanos, llegaron a vivir allí una gran cantidad de portugueses, dominicanos y colombianos, todos conviviendo tranquilamente en el empinado barrio. La mixtura se nota cuando se camina por sus calles y le mira a los ojos de sus huéspedes.

Estoy aún en la casa de Juan David y veo que no hay muchos amigos todavía, es temprano. (link). Más tarde, reunido con sus panas, ya de noche, subimos todos a una sala de fiesta para celebrar. Incluso la vecina. Y hasta la señora baila al estilo de reggaetón, al haberse conseguido un jovencito que le sirve de pareja de baile (link) . El animo sube todavia más cuando ponen una canción de Héctor Cabrera, cantante conocido como ‘El Poeta de la Canción’. Nació en Caracas el 13 de Febrero de 1932, en el barrio El Guarataro (link)

Bajando acompañada por algunos amigos y amigas, después de la fiesta, pasamos por el cumpleaños de Marianela (link). Mientras la nena baila con su mamá por la calle yo paso y como algo de la parilla de Rosa (link) . Pero estoy cansada y ya me voy a mi casa en la Calle del Carmen, donde duermo con el canto de las ranas, los carros de San Martin y las miles de luces de Caracas que me sirven para iluminar mi cuarto.

Eso es El Guarataro para mí: un barrio que tiene su propio encanto, que vive su propia utopía.

Versión publicado en Zipper, pagina 12 y 13

El camino de los Teneke

September 3, 2009 Leave a comment


ABN 08/11/2007

Caracas, 09 Nov. ABN.- En la historia de tres misioneros salesianos holandeses quienes desde los años 50 habitan en el estado Amazonas, junto a los pueblos originarios de la zona, centra el argumento del documental El camino de los teneke, de Alejandro Jurado, a estrenarse este viernes.

El documental relata la historia del padre Hernán Feddema, el hermano Juan Finkers y el padre Antonio van Maanen, quienes, contrario a lo que normalmente se podría pensar de unos religiosos, no fueron a evangelizar a los pueblos originarios venezolanos. “Ellos dedicaron su vida a los pueblos indígenas del Amazonas. Los logros de estos tres misioneros consolidaron el despertar político que todavía viven estos, porque curiosamente estos tres misioneros no vinieron con la intención de imponer su cultura a los pueblos aborígenes, sino que por el contrario, vinieron a darles herramientas para ayudarlos a preservar su cultura”, comentó el director del documental, Alejandro Jurado.

Jurado explicó que estos tres holandeses lograron adaptarse por completo a la vida aborigen y hoy, ya octogenarios, se resisten a volver a Europa. Entre sus aportes se encuentra, por ejemplo, el primer diccionario de lengua piaroa, escrito por el padre Feddema. “Ellos llegaron luego de la segunda guerra mundial, esa fue una experiencia dura. Sintieron el gran contraste al encontrarse con el mundo exuberante del Amazonas”, aseguró Jurado, quien para realizar el documental viajó hasta los sitios donde viven los religiosos, en tres partes distintas cercanas al río Orinoco.

Jurado informó que el documental, coproducido entre la Embajada de Holanda en Venezuela y la Cooperativa Alter Media, se estrena este viernes en el Centro de Estudios Latinoamericanos Rómulo Gallegos (Celarg), y espera que luego pueda rodar por las salas de Cinemateca Nacional, para compartir su contenido con todo el país.

Por su parte, la asistente de dirección de la película, Tessa Marsman, explicó que al conversar con los religiosos, fue interesante descubrir cómo su método de enseñanza los llevó a ayudar a los aborígenes a enfrentarse con el futuro con sus propias herramientas. “Hay varias teorías sobre el trabajo de los padres o de los antropólogos. (Ellos se plantearon) Podemos dejarlos al natural o prepararlos para el mundo, porque en algún momento va a venir el mundo, así que decidieron prepararlos, pero no de la manera holandesa, sino a su manera. Tomar su idioma, su forma de ser, tomar las cosas más relajadas, bueno, al ritmo del Amazonas”, indicó Marsman. “(Se trataba de) qué hacer con lo que viene de afuera, con lo inevitable, con el reguetón, con el celular, porque el indígena quiere preservar su cultura”, aseveró.

El documental, que tiene una hora de duración, tuvo un proceso de realización de seis meses, de los cuales 23 días fueron dedicados al rodaje. Jurado dijo que el documental amalgama una gran riqueza cultural que va desde los distintos pueblos aborígenes del sur de Venezuela hasta el holandés. “Se llama El camino de los teneke, porque en lengua piaroa teneke significa holandés. Fue tanto el impacto que estos tres misioneros tuvieron en las culturas del Amazonas que una etnia creó una palabra para ellos”, señaló Jurado.

Finalmente, a juicio del realizador, el mensaje final del filme es el papel protagónico que tiene la educación en la formación de un país, “porque justamente es gracias a la educación que estos pueblos indígenas pueden hoy defenderse y preservar su cultura”. Marsman resaltó que si bien la educación es de gran importancia, esta debe, ante todo, ser participativa, “no como una nueva tribu”.

Jurado explicó que esta es una de las realizaciones de la Cooperativa Alter Media, que ya cuenta con un año de funcionamiento. “Hemos hecho un catálogo de producciones que hablan de la filosofía de la cooperativa, que busca reflejar las contradicciones de la condición humana en las luchas sociales”. Así, el director del documental resaltó que las producciones de la cooperativa ha sido hechas a partir de iniciativas independientes, e hizo un llamado a las instituciones públicas encargadas de la realización audiovisual para democratizar un poco más las herramientas para su acceso.

Teneke, de Leerlingen van het Regenwoud.

“Teneke, de Leerlingen van het Regenwoud” vertelt het verhaal van drie avontuurlijke Hollandse Missionarissen en hun ervaringen met de inheemse volken van de Amazone. Pater Herman Feddema, Broeder Jan Finkers en Pater Antonio Van Maanen vertrokken in de jaren vijftig en zestig naar Venezuela, waar zij missieposten opzetten aan de oevers van de Orinoco. Mede dankzij het onderwijs van de Hollandse missionarissen wisten de regionale leiders van de inheemse volken op te klimmen tot de zetels van de Nationale Assamblee in Caracas, terwijl de inheemse volken van Amazonas de missionarissen de geheimen van het oerwoud leerden.

In een wereld waar wetenschappelijke studie in de Amazone nog in de kinderschoenen stond, waren de missionarissen veel biologen, antropologen en de Venezolaanse overheid voor in de verkenning van deze afgelegen streek.

Zo was Broeder Jan Finkers, beter bekend in de regio als Hermano Juan, in de jaren zestig een van de eerste westerlingen die in contact kwam met het Yanomami-volk. Hij was getuige van de bruuske ontsluiting van het Yanomamigebied en de dramatische gebeurtenissen die daarop volgden. De Yanomami werden slachtoffer van de door de goudkoorts getroffen Braziliaanse garimpeiros (goudzoekers) tijdens de slachting van Haximu en moesten lijden onder de bizarre praktijken van antropologen .

Pater Herman Feddema, ofwel Padre Hernán, richtte verschillende missieposten op tussen de Piaroa- en Guahibo-indianen. De Pater leerde hun talen spreken en stelde deze vervolgens op schrift. Dankzij het werk van de Pater leren de Piaro- en Guahibo- kinderen vandaag de dag eerst lezen en schrijven in hun eigen taal door schoolmeesters uit hun eigen gemeenschap. Pas op latere leeftijd leren zij Spaans, de officiele taal van Venezuela, waarmee zij kunnen communiceren buiten de gemeenschap.

Pater Antonio van Maanen, ofwel Padre Antonio, vestigde zich op de grens tussen het Amazonewoud en de Venezolaanse steppe, in San Juan de Manapiare. Na jaren in Guatemala en Colombia uitgezonden te zijn geweest vond hij hier zijn thuis. Hij speelde een belangrijke rol in de organisatie van de inheemse volken in de regio.

De twintig verschillende inheemse volken van Amazonas wisten zich in de afgelopen vijftien jaar, mede dankzij het onderwijs van de missionarissen, te organiseren in een krachtige beweging die strijd voor de rechten van de amazonevolken in Venezuela.

Eens per drie jaar komen alle leiders van de Yanomami, Guahibo, Piaroa, Yekuana, Curripaco, Baré, Baniva, Piapoco, Sanema, Puniva, Warekena, Hoti, Yabarana, Panare, Tariama, Kariña, Macu, Cubeo, Saliva, Baré, en Maquiritare-volken uit alle uithoeken van Amazonas in kano´s en motorbootjes de majestieuze Orinoco afvaren richting het eiland Ratón en de lokale hoofdstad Puerto Ayacucho.

Daar vindt het driejaarlijks congres plaats van deze Organización Regional de los Pueblos Indigenas del Amazonas (ORPIA). Bijna alle leiders kennen de Hollandse paters wel. Velen zijn oud-leerling van Pater Hernán, Pater Antonio of Broeder Juan.

Op het congres bespreekt men praktische problemen in de regio, de landinvasies van boeren, de problemen met goudzoekers, het wangedrag van de Venezolaanse Nationale Garde die de grens met Colombia bewaakt, of de benzineschaarste die ontstaat door smokkel met Colombia en waardoor de meest afgelegen volken niet in contact kunnen komen met de stad.
Tijdens het congres wordt de strategische koers uitgezet voor de verbetering van de rechten van de inheemse vrouw, het recht op onderwijs en het behoud van de inheemse talen en culturen.

Sinds 1999 heeft Venezuela een nieuwe grondwet waardin de inheemse bevolking aanzienlijk meer respect krijgt dan in de voorlaatste grondwet van 1963, waarin hun cultuur volledig werd ontkend. De inheemse leiders van Venezuela waren actief betrokken bij het opstellen van deze nieuwe consitutie en kunnen een beroep doen op wetten die hun cultuur en levenswijze respecteren. Helaas schiet de naleving van deze wetten in de praktijk nog ernstig tekort in de afgelegen Amazoneregio.

Ook dankzij de nieuwe grondwet zitten er sinds 1999 drie inheemse afgevaardigden in het Nationaal Parlement. Wij volgen Diputado José Gregorio Mirabal van Amazonas tot in zijn nieuwe kantoor in het parlementsgebouw in Caracas. Deze voorvechter van inheemse rechten ontving ooit zijn basisopleiding bij de Hollandse Paters. Evenals bijna alle nieuwe inheemse burgemeesters en wethouders in de staat Amazonas.

Metrocable y buscaracas, cambió la vialidad

Reportage sobre la nueva manera de transportación hacia el bario (favela) San Augustin de Caracas. As decir el teleferico. El buscaracas nunca se dió…

Hecho por Tessa Marsman y Estefania Gimenez, y otros comapañeros queridos.

Crisis Financiera en Venezuela (third part)

April 27, 2009 1 comment

Durante el tercer episodio del documental se explica cómo China tiene un papel relevante dentro de la crisis mundial y que eventualmente puede llegar a una guerra mundial.

Se llega a la conclusión de que aunque América Latina sentirá el efecto de la crisis, tiene tres posibles vías de escapes a su disposición que ya se han iniciados. Se explica cual papel tiene el abandono del dólar en eso; cual papel toma la Opep (el conjunto anciano de países petroleros) y que puede significar la integración recién de los fundos monetarios Latino Americano.